Mahsup işlemine 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 63. maddesinde yer verilmiştir:
Mahsup
Madde 63- (1) Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda, bir gün yüz Türk Lirası sayılmak üzere, bu cezadan indirim yapılır.
İlgili maddeden anlaşılacağı üzere Ceza Hukuku’nda mahsup, kesinleşmiş bir hapis cezası bulunmaksızın tutukluluk ve gözaltı gibi haller sebebiyle hürriyeti kısıtlanan bir kişinin, hapis cezasına mahkûm olması halinde işbu mahkûmiyet süresinden hürriyetin kısıtlandığı önceki zaman zarfına ilişkin tüm sürelerin indirilmesi olarak tanımlanmaktadır.
Başka Suçtan Tutuklu Bulunulan Sürelerin Mahsubu İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
Ceza Hukuku’nda mahsup işlemi, kişinin tutuklu olarak yargılanmasına karar verildiği dava dosyasından mahkûm olması halinde bu dosya kapsamında uygulanabileceği gibi belli şartlar dâhilinde başka bir dosyada geçen tutukluluk sürelerine ilişkin olarak da uygulanabilir. Bunun için aşağıda yer verdiğimiz şartların bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir:
- İki ayrı suç dosyası bulunmalı ve sanık ilk olarak işlemiş olduğu suç sebebiyle tutukluluk veya gözaltı gibi hürriyeti bağlayıcı bir tedbire tabi tutulmalıdır.
- Sanık ilk suçu işledikten sonra bu suça ilişkin hakkında başlatılan ceza yargılamasındaki mahkeme kararı kesin olarak sonuca bağlanmadan (hüküm kesinleşmeden) önce ikinci bir suç işlemeli ve işlemiş olduğu bu ikinci suç nedeniyle hakkında verilecek olan hapis cezası, ilk suçtan önce kesinleşmiş olmalıdır.
Yukarıda yer verilen şartların bir arada gerçekleşmesi durumunda ayrıca mahsup talebiyle yetkili ve görevli mahkemeye başvurulması gerekmektedir. Sanığın mahsup şartlarını sağlaması durumunda; tutulu kaldığı süreler kesinleşmiş hapis cezasından fazla ise derhal serbest bırakılacak; kesinleşmiş olan hapis cezasının mahsup edilecek süreden fazla olması halinde ise sanığın tutukevinde geçirmesi gereken bakiye süre yeni bir müddetname ile hesaplanarak cezanın infazına devam edilecektir.
Tutukluluk ve Gözaltında Geçirilen Süreler Adli Para Cezasından İndirilebilir Mi?
Kişinin ilk olarak işlemiş olduğu suç nedeniyle hürriyetinin kısıtlanmasından sonra ikinci olarak işlediği suçtan dolayı hakkında adli para cezasına hükmedilmesi ve bu hükmün kesinleşmesi halinde de kişinin hürriyetinin kısıtlandığı sürelerin bu adli para cezasından indirilebilmesi mümkündür.
Adli para cezasına hükmedilirken kişinin ekonomik durumu ve diğer şahsi halleri gözetilerek bir gün karşılığı olarak 20,00 TL ile 100,00 TL arasındaki bir tutar üzerinden cezanın miktarı tayin edilmektedir. Kişinin ilk suçtan dolayı hürriyetinin kısıtlanması halinde ise, bu sürelere ilişkin 1 günün karşılığı hâkimin takdir yetkisi olmaksızın 100,00 TL olarak kabul edilecek ve kişinin tutuklulukta, gözaltında veya hürriyetinin kısıtlanmasını sonucunu doğuran gözlem altında geçirdiği süreler gün başına 100,00 TL ile çarpılarak sanığın ikinci suçtan dolayı hakkında kesinleşen adli para cezasından indirilecektir.
Hürriyetin Kısıtlanması Sonucunu Doğuran Hallerin Yurt dışında Geçirilmesi Durumunda Mahsup İşlemi Yapılabilir Mi?
Kişinin işlemiş olduğu ilk suç nedeniyle yurt dışında tutuklu bulunması, tutuklulukta geçirdiği bu sürelerin Türkiye’de işlemiş olduğu ikinci suçtan dolayı hakkında mahkemece verilecek ve kesinleşecek olan cezadan indirilebilmesine bir engel teşkil etmemektedir. Dolayısıyla hangi ülkede olursa olsun, kişinin hürriyetinin kısıtlanması durumunda bu sürelerin, Türkiye’de kişi hakkında verilecek olan cezadan indirilebilmesi mümkündür.
Adli Kontrol Kararı Kapsamında Geçirilen Sürelerin Mahsubu Mümkün Müdür?
Adli kontrol, soruşturma ve kovuşturma aşamasında tutuklama ile amaçlanan faydanın sağlanabileceği düşünülerek tutuklama yerine alternatif olarak öngörülen ve sanık hakkında imza atmak, yurt dışına çıkmamak gibi çeşitli yükümlülükleri içeren bir kontrol biçimidir. Adli kontrol, her ne kadar sanığı bir şeyi yapmak veya yapmamak şeklinde bir yükümlülüğe tabi kılsa da hürriyeti bağlayıcı bir müeyyide olarak kabul edilmediğinden adli kontrole tabi tutulan kişilerin bu süre zarfında geçirmiş olduğu günler ceza mahkûmiyetinden mahsup edilememektedir.
Mahsup Kararı Vermeye Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Mahsup konusunda karar vermeye yetkili ve görevli mahkeme; sanığın işlemiş olduğu ikinci suç nedeniyle yargılamasını yapan ve sanığın kesin olarak mahkûmiyetine karar veren mahkemedir. Bu mahkemeye mahsup talebiyle verilecek olan bir dilekçe üzerine gerekli yazışmalardan sonra tüm şartların sağlanması halinde mahsubun kabulüne karar verilecektir.